top
logo

ሕትመታት

መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ መሽን ኣብ ኢትዮጵያ

ኣብ ሕዚ እዋን ኣብ ሃገርናን ክልልና ዝተኣታተው ዘሎ መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ናይ’ዚ ዘመንና ዝለዓለ ብርኪ ዝወነነ ሓድሽ ውፅኢት ቴክኖሎጂ እዩ እዚ መሳርሒ ኣብ ፈላማ ብዋናነት ንግዲ ትካላት ናይ ንግዲ ትካሎም ዕለታዊ ጠቕላላ መሸጣ ብቐሊሉን ዝተሳለጠን ርትዓዊ ብዝኾነ መንግድን ንምፍላጥ ንምቑፅፃርን ንምክትታልን ተባሂሉ ብውልቀ ህርኩት ነጋዳይ ዝተመሃዘ መሳርሒ ‘ዩ ነይሩ።

ይኹን እንበር እዚ መሳርሒ ብዝህቦ ረብሓ ብምርኣይ ኣከብቲ ግብሪ ኮላይ ልምዓታዊ መንግሰትና ኣብ ሓቓዊ መረደእታ ዝተደረኸ ግብርን ታክስን ካብ ከፈልቲ ግብሪ ንምእካብ እዚ ውፅኢት ሓድሽቴክኖሎጂ ዝኾነ መሳርሒ ምጥቃም መማረፂ ዘይብሉ ምዃኑ ብምርዳእ ክተኣታተው ተገይሩ ኣሎ።

ስለዚ እዚ መሳርሒ ብሓቀኛታት/ልምዓታውያን/ ነጋዶ ኣዝዩ ተመራፂ ከምዝኸውን ዘጠራጥር ኣይኸውንን። ምኽንያቱ ድማ ካብ ግምታዊ ፍርዲ ኣብዚሒኻ ወይ ነኪኻ ዝውሰን ዘይፍትሓዊ ግብርን ታክስን ኣናጊፉ ኣብ ዘተኣማምንን ርትዓዊ ዝኾነን መረዳእታ ዝተደረኸ ግብርን ታክስን ንምእካብን ከምኡ’ውን ብገለ ገለ ነጋዶ ብጎሓሉ ሰራሓታኛታቶም ዝስረቖም ዝነበረ ገንዘብ ንምዕጋት ተባሂሉ ሕዚ ኣብ ክልልና ብሰፊሑ ይተኣታተው ኣሎ።

ስለዚ እቶም ካብ ዝእክብዎን ዝረኽቡዎን ትክክለኛ ኣታዊ ግብርን ታክስን ንምኽፍል ባህግን ድልየትን ንዘለዎም ልምዓታዊን ነጋዶ እዚ መሳርሒ ተመራፂ እንትኸውን ካብዚኦም ወፃኢ ንዘለዎ መጭበርበርን ዘይልምዓታውያን ነጋዶ ግን እዚ ማሽን ተኣታትዩ ኣብ ጥቕሚ ክውዕል ኣይደልዩን። ምኽንያቱ ከጭበርብሩ እንተኾይኖም ትክክለኛ መረዳእታ ዘቕርብ ማሽን ምጥቓም ዘዋፅኦም ስለዘይኮነ።  

በዚ መሰረት መንግስቲ ዝተፈላለየ ረብሓታትን ዋኒናት ዝውንን ዝሓዞ መረዳእታ ካብ ምጥፋኣን ምድላዝን ዝከላኸል መጠራቐሚ መረዳእታ (Fiscal Memory) ዝተገጠመሉ መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ከፈልቲ ግብሪ ዓዲጎም ክጥቐሙ ብምግዳድ ኣብ ጭቡጥ መረዳእታ ዝተመስረተ ግብሪ ክኸፍሉ እዚ መሳርሒ ኣታኣትዎ ኣሎ፡፡

 


 

 ብመሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ክጥቀሙ ዝግደዱ ከፈልቲ ግብሪ እንመን እዮም ?

 ብመሰረት ደንቢ መመርሕን ኣጠቓቕማ መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ደንቢ ቑፅሪ 139/1999 ዓንቀፅ 3ን መምርሒ ቑፅሪ 46/1999 ዓንቀፅ 4ን ድንጋገታት መሰረት በዓል መዚ መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ናይ ምጥቃም ግቡእ ዘለዎም ከፈልቲ ግብሪ በቢ ምድቦም መሳርሒ ምጥቃም ዝጅምርሉ ግዘ ሰሌዳ ብናይ ህዝቢ ዘውፅኦ ምልክታ /ጊዜ ሰሌዳ/ መሰረት ዓዲጎም ክጥቀሙ ፃውዒት ኣብ ዝቐረበሉ እዋን ክጥቀሙ ይድንግግ፡፡

 በዚ መሰረትበዓል መዚ ክልልና ካብ መፈለምታ ወርሒ ነሓሰ 2003 ዓ/ም ጀሚሩ ኣብ ከተማ መቐለ /VAT/ተመዝገብቲ ኣብ ዝኾኑ ከፈልቲ ግብሪ በቲ መሳርሒ ክጥቀሙ ፃውዒት ኣቕሪቡ ዝጀመረ እንትኸውን ካብ ወርሒ ግንቦት 2004 ዓ/ም ጀሚሩ ድማ ኮላይ ኣብ ከተማ መቐለ ሓዊሱ ብሮድ ባንድ ኣብዘለወን ኩለን ዓበይቲ ከተማታት ሒሳብ መዝገብ ክሕዙ/ ቅብሊት ክጥቀሙ ዝግደዱ/ ከፈልቲ ግብሪ በዚ መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ክጥቀሙ ዝግደዱ ከፈልቲ ግብሪ ምኖም ክፈልጡ ብመረኸቢ ሓፋሽ ክጋዋሕ ተገይሩ እዩ፡፡

 በዚ መሰረት ክልል በዓል መዚ ልምዓት እቶት ምስ ጨንፈር ሰሜን ፊደራል እቶትን ጉምሩክን ብምን ከምዝስዕብ ግዘ ሰሌዳ ኣውፂኡ ንተግበራውነቱ ይንቐሳቓስ ኣሎ ፦

 ካብ ሓምለ 2003 ዓ/ም ጀሚሩ ኣብ መቐለ ዝርከቡ ተመዝገብቲ ተወሳኺ እሴት ታክስ ዝኾኑ

  • ካብግንቦት 2004 /ምጀሚሩድማኣብኩለንዓበይቲከተማታትንኮላይ ኣብወረዳቓፍታሑመራዝርከቡኩሎምሒሳብመዝገብክሕዙዝግብኦምከፈልቲግብሪ
  • ካብ ሓምለ 2004 ዓ/ም ጀሚሩ ድማ ኣፍተን ዝተረፋ ከተማታትን ወረዳታትን ትግራይ ዝርከቡ ኩሎም ሒሳብ መዝገብ ክሕዙ ዝግብኦም ከፈልቲ ግብሪ በዚ መሳርሒ ተጠቒሞም መሸጠኦም ከካይዱ ዝግደዱ ኣካላት ምኖም ብትልሙ ኣቐሚጡ ምንቅስቓስ ጀሚሩ ኣሎ።

 ንጊዚኡ መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ክጥቐሙ ዘይግደዱ ከፈልቲ ግበሪ

 ናይ መንግሰቲ ኣብያቲ ዕዮ፣ባንኪታት፣ ትካላት ኢንሹራንስ፣ ናይ ህዝብን ፅዕነትን መጓዓዝያ ግለጋሎት ወሃብቲ ትካላት

  1. ናይ ነዳዲ መዐደልታት፣
  2. ናይ ኢንሹራንስ መሸጣ ወኪላት፣
  3. ናይ ውለቐ ሰብ መካረይቲ፣
  4. ካብ መከላኸሊ ብረታ ብረት ኢንጀነሪንግ ኮርፕሬሽን ንጊዚኡ ሰራሕ ዘይብሎም ተባሂሎም ዝርዝሮም ዝተመሓላለፈ ኣብ ኮንስትራክሽን ስራሕ ዝተሰማረዩ ከፈልቲ ግበሪ፣
  5. ኣብ ደቀቅትን ኣንኣሸተይን ኢንተርፕራይዝ ተወዲቦም ዝርከቡ ትካላት

 


 መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ክጥቀሙ ዝግደዱ ከፈልቲ ግብሪ እቲ መሳርሒ ኻበይ ይገዝእዎ?

መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ካብ ዝኾነ ሹቕ ገዚኢኻ ዝጥቀም መሳርሒ ኣይኮነን። ስለዚ እቲ መሳርሒ ከቕርቡ ብበዓል መዚ ፍቓድን ኣፍልጦን ካብ ዝረኸቡን ዝተመዝገቡን መቕረብቲ ጥራሕ እዩ ክግዛእ ዘለዎ። በዚ መሰረት ካፍቶም ብበዓል መዚ እቶትን ጉምሩክን ፍቓድን ኣፍልጦን ዝተወሃቦም ኣብ ክልልና መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ከቕርቡን ግልጋሎት ቴክኒክ ክህቡን ፍቓደኛታት ዝኾኑ ትካላት ንምጥቓስ

  • ጉና ሓላፍነቱ ዝተወሰነ ውልቀ ማሕበር ምስ/MIT/ ካርቫን የመረጃ ኮሚዩኒኬሽን ምህንድስናንን ቴክኖሎጂ ሓ/ዝተ/ው/ማሕበር ማእኸል ቴክኒክ ግልጋሎት ብምትሕብባር
  • ኣይ-ፖስ ኢንተርናሽናል ትሬዲንግ ሓላፍነቱ ዝተወሰነ ውልቀ ማሕበር
  • ኦሜዳድ ሓላፍነቱ ዝተወሰነ ውልቀ ማሕበር እንትኾኑ ኣብ ቐፃሊ ዝውሰኹ መቕረብትን ግልጋሎት ቴክኒክ ወሃብቲ እንተሃልዮም ካብ በዓል መዚ ሓቲትካ ምርካብ ይከኣል ‘ዩ።
  • ኣፍልጦ ዝተወሃቦም መቅረብቲ ካብ ፊደራል ድሕረ ገፅ www.mor.gov.et ምርኣይ ይካኣል እዩ
  • ብተወሳኺ ኣፍልጦ ዝተወሃቦም መቅረብቲ ናብ በዓል መዚ ደዊልካ ምሕታት ይካኣል ‘ዩ

መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ዓዲግካ ንምጥቃም ዘድልዩ ረቋሓታት                

  • ዝተሓደሰ ንግዲፍቓድ
  • መለለይ ቑፅሪ ከፋሊ ግብሪን /TIN/ ናይ ምዝገባ ምስክር ወረቐትን /ተወሳኺ እሴት ታክስ ተመዝጋቢ እንተኾይኑ ድማ /VAT/ ሰርተፍኬት
  • ዋና ምዝገባ ንግዲ /ተወሳኽቲ ጨንፈር ንግዲ ቦታት እንትሃልዩ ብግልፂ ክግልፅ ኣሎዎ
  • ወኪል እንተኾይኖም ናይ ውክልና ደብዳቤን መለለይ ካርድን
  • ናይቲ ትካል ማሕተም ኣብ ላዕሊ ዝተገለፁ መረዳእታት ኦርጁናል ምስ ፎቶ ኮፒ ሒዞም ኣፍቲ ከባቢ ከቕርቡ ፍቓድ ዝተወሃቦም መቅርብቲ ከይድካም ምዕዳግ ይካኣል’ዩ።

መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ዓዲካ ብዘይምጥቓም ዝስዕብ ቕፅዓታት

  • ብመሰረት በዓል መዚ ዘውፅኦ ግዜ ሰሌዳ መሰረት መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ዓዲጎም ክጥቀሙ ዝግብኦም ከፈልቲ ግብሪ ብናይ ሕጊ ድንጋገታት መሰረት ኣፍልጦ ዝተውሃቦም መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ብምጥቃም ቅብሊት መሸጣ ኣዳሊዮም ንተጠቃሚ ናይ ምሃብ ግቡእ ኣለዎም
  • እዚ ብምምሕልላፍ ማለት መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ክጥቀም ዝግበኦ ከፋሊ ግብሪ ከይተጠቐመ ዝተረኸበ ወይ በቲ መሳርሒ ተጠቒሙ ዝኾነ ይኹን ምጭብርባር ተግባር ዝፈፀመ ኣግባብነት ብዘለዎ ናይ ግብሪ ሕጊ መሰረት ብገበን ተሓታቲ ከምዝኸውንን ብተወሳኺ ድማ ፍቓዱ ንግዲ ክስረዝ እዚ በዓል መዚ ንዝምልከቶ ኣካል ከምዝእዝዝ ኣብ ደንቢ ቑፅሪ 139/1999 ዓንቀፅ 20 ተቐሚጡ እዩ
  • ብተወሳኺ ብሕጋዊ መንገዲ መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ኣብዘይጥቀሙ ከፈልቲ ግብሪ ዝስዕብ ዝርዝር መቕፃዕታት /ምምሕዳራዊን ናይ ገበን መቕፃዕቲታት/ ተግባራዊ ክግበር ኣብ ገቢ ግብሪ ኣዋጅ 608/2001 ን ተ.እ.ታ ኣዋጅ 609/2001 ወይ ናይ ትግራይ ኣታዊ ግብሪ ንምምሕያሽ ዝወፀ ኣዋጅ ቁፅሪ 180/2002ን ተሓጊጉ ይርከብ

 

  • ንደረጃ ‘ለ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ ግብሪ መኽፈሊ እዋን ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጳጉሜን 05/2008 ምዃኑ፣
  • ንደረጃ ‘ሀ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ መኽፈሊ እዋን ድማ ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጥቅምቲ 30/2009 ምዃኑ እንዳዘኻኸርና ግብሪ ብእዋኑ ብምኽፋል ሃገራዊ ግቡእና ንዋፃእ፡፡

September 2017
12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930

We have 25 guests and no members online


bottom
top

bottom

© 2014 Tigray Revenue Development Authority .All Rights Reserved